Monthly archive for September 2019

Is verkragting en mishandeling van vroue dalk Eva se skuld?

Die afgelope aantal weke was daar baie klem in die media gelê op die geweld teen en verkragting van vroue. Volgens statistieke wat ek kon naslaan is daar blykbaar hierdie jaar reeds 41498 verkragtings in Suid-Afrika aangemeld. Dit laat mens wonder, waar moet die oorsprong van hierdie euwel gesoek word. Ek is nie bevoeg om ’n antwoord op hierdie vraag te probeer gee nie maar kundige ontleders meen dit spruit uit Suid-Afrika se gewelddadige verlede. Sommige soek die redes in psigopatiese afwykings terwyl alkohol en dwelmmisbruik ook as redes aangevoer word. Ander meen die oorsaak kan ook gesoek word in die patriargale samelewing waarin mans alles wil oorheers en die vrou dikwels as die mindere beskou word, amper ’n soort besitting van die man waarmee hy kan doen wat hy wil.

Kan dit wees dat laasgenoemde deels, dalk grootliks, die gevolg is van die bekende sondevalverhaal in Genesis in die Bybel? God was so kwaad vir Eva oor haar ongehoorsaamheid dat Hy onder andere die volgende oordeel oor haar uitgespreek het: “Na jou man sal jy hunker, en hy sal oor jou heers.” (Gen 3: 16 – 19).

In 1 Timoteus 2: 11-15 volg Paulus dit op: “‘n Vrou moet in die erediens stil en onderdanig wees en haar laat leer. 12 Ek laat haar nie toe om daar onderrig te gee of oor die man gesag uit te oefen nie; sy moet stil wees. 13 Adam is immers eerste gemaak, Eva daarna. 14 Dit is ook nie Adam wat verlei is nie, dit is die vrou wat haar laat verlei het en die gebod oortree het. 15 Maar sy sal haar redding vind in moederskap, as sy maar volhard in geloof, liefde en ‘n heilige lewe, en daarby beskeie bly.”

Volgende op Paulus se geskrifte het die kerkvaders hul eie stertjies bygevoeg.

Mens staan verstom as jy sien met watter haat en nyd daar deur die Kerkvaders oor die vrou geskryf is as gevolg van hierdie uitleg van die Genesisverhaal. Daar is honderde sulke aanhalings en die volgende is slegs enkele voorbeelde:

  1. In ‘The First Blast of the Trumpet’ deur die Hervormer John Knox (1514 – 1572 AD) skryf hy o.a. die volgende oor die vrou: ”For in you there is neither reason nor discretion which are able to moderate your affections, and therefore they shall be subject to the desire of your man. He shall be lord and governor, not only over your body, but even over your appetites and will.”
  2. Sint Clement van Alexandria: “Nor are the women to smear their faces with the ensnaring devices of wily cunning. . . The Instructor [Christ] orders them to go forth “in becoming apparel, and adorn themselves with shamefacedness and sobriety, subject to their own husbands.”
  3. Sint Augustinus van Hippo (354 to 430 CE) skryf:  “What is the difference whether it is in a wife or a mother, it is still Eve the temptress that we must beware of in any woman…… I fail to see what use woman can be to man, if one excludes the function of bearing children.”
  4. Sint Thomas Aquinas (1225 to 1274 CE): “As regards the individual nature, woman is defective and misbegotten, for the active force in the male seed tends to the production of a perfect likeness in the masculine sex; while the production of woman comes from a defect in the active force or from some material indisposition, or even from some external influence.”
  5. Martin Luther (1483 to 1546): “If they [women] become tired or even die, that does not matter. Let them die in childbirth, that’s why they are there.”
  6. Johannes Calvyn: “On this account, all women are born that they may acknowledge themselves as inferior in consequence to the superiority of the male sex.”

Dit word beweer dat gedurende die bykans drie eeue wat die heksejag in Europa geduur het, ongeveer vyf miljoen mense, hoofsaaklik vroue, as hekse op brandstapels en op ander gruwelike metodes doodgemaak is. ‘Malleus Maleficarum‘ (‘The Witches’ Hammer’) is deur die Dominikaanse inkwisiteurs Heinrich Kramer en James Sprenger, opgestel en in 1486 gepubliseer. Die boek is deur Pous Innocent VIII onderskryf en aanbeveel en het as handboek en inspirasie gedien vir die heksejagters van Europa. Daarin is die gevaar wat vrydenkende vrouens kwansuis vir die wêreld inhou verduidelik en is instruksies vervat van hoe die ampsdraers van die kerk hierdie vroue moes opspoor en martel. Mens se hart wil gaan staan as jy in hierdie dokument lees wat daar oor vroue gesê word.

In Suid-Afrika van vandag is dit veral in die huisgesin waar die dominante rol van die man en onderdanigheid van die vrou steeds deur groot getalle Christene aanvaar word. Op die webblad van Juig, ‘n Christen tydskrif wat in Suid-Afrika versprei word skryf Anthony Cockroft, Lid van die Wilderness Christian Fellowship in Mei 2008 onder andere die volgende: “Of onderdanigheid van die Christen-eggenote korrek is al dan nie, is nie ‘n saak van opinie of debat nie. Dit is Bybels. Of ons nou dink dis reg of verkeerd, is irrelevant. Onderdanigheid en gesag geld nie net vir God se orde vir Man en Vrou nie, maar is deel van Sy orde vir die hele gesin en vir die gemeenskap.”

Hierdie siening word verder uitgedra deur bewegings soos die Mighty Men saamtrekke en die Worthy Women-konferensies. Beide hierdie inisiatiewe onderskryf die idee van die man as hoof van die huis en dat ’n vrou haar man moet salf as koning. Hieroor sê Dr. Sarojini Nadar, senior dosent aan die Universiteit van KwaZulu-Natal se Skool vir Godsdiens en Teologie die volgende: “Ek sou argumenteer dat die teologie van hoofskap (‘headship’) en onderdanigheid net nog ’n manier is om geweld aan te moedig deur die verraderlike mite dat mans as die sterker geslag vroue moet beskerm of hul oor die swakkes moet ontferm. Ek sou argumenteer dat die Mighty Men-konferensies die nuwe weergawe van hegemoniese Afrikaner-manlikheid is wat aan ’t kop uitsteek is.”

Wat my laat wonder, sal die vrou ooit ten volle tot haar reg kom solank God se oordeel oor Eva soos ’n swaard oor hul koppe hang?